Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии ноҳияи Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ

Кишоварзӣ

   Ноҳияи Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ яке аз ноҳияҳои аграрии вилояти Хатлон ба ҳисоб рафта, соҳаи кишоварзӣ асоси пешбурди иқтисодиёти он маҳсуб меёбад. Рушди соҳаи кишоварзӣ аҳамияти на танҳо иқтисодӣ, балки иҷтимоӣ низ дорад, зеро дар ин соҳа бештари  аҳолии қобили меҳнат машғули кор мебошанд.

    Ба ҳолати   01 январи соли 2018 дар марзи маъмурии ноҳия  50979 га замин мавҷуд буда аз он; 16427  га заминҳои обӣ мебошанд, ки мутобиқи талаботи моддаи 3-и Кодекси замини Ҷумҳурии Тоҷикистон тамоми заминҳо дар  Ҷумҳурии Тоҷикистон фонди ягонаи заминро ташкил намуда, мувофиқи таъиноти мақсаднок ба гўруҳҳои зайл тақсим мешаванд.  

                 Аз он ҷумла:

      - Заминҳои корам ҳамагӣ      14281 га

        аз он: обӣ                              12392 га,

      - барои пахтакорӣ                  5544 га

      - барои гандум                        7586 га

      - картошка                              247 га

      - сабзавот                                1460 га

      - полезиҳои озуқаворӣ            613 га

      - ҷуворимаккаи дон                183 га

      - барои шолӣ                           15 га

      - барои ҷав                               281 га

      - барои зироатҳои лубиёгиҳо 473 га

      - зироатҳои хуроки чорво       820  га

      - токзорҳо ҳамагӣ                    46 га

      - боғҳо ҳамагӣ                         1172 га

 

       Дар ноҳия  3970 адад хоҷагиҳои деҳқонию фермерӣ фаъолият менамоянд, ки дар онҳо мувофиқи ҳисоботҳои оморӣ  11194 нафар машғули кор мебошанд.     

      Соҳаи кишоварзӣ омили асосии таъминкунандаи амнияти озуҳавории аҳолӣ, манбаи асосии таъмини корхонаҳои саноатии ноҳия бо ашёи хом ва муҳимтар аз ҳама заминаи ташкили ҷойҳои нави корӣ мебошад. Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии ноҳия ҷиҳати дар муҳлатҳои хуби агротехникӣ гузаронидани кишти зироату сабзавот ва парвариши онҳо, дастрас гардонидани тухмии хушсифат барои хоҷагиҳо тадбирҳои заруриро амалӣ месозад.

 

Ҳаҷми истеҳсоли маҳсулоти кишоварзӣ дар тўли солҳои 2000-2015 ва дурнамои солҳои 2017-2019(млн.сомонӣ)

 

 

Воҳиди

ченак

2000

2005

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

Хаҷми умумии

Маҳсулоти кишоварзӣ

 

ҳаз. сомонӣ

 

88,4

 

107,1

 

168,5

 

293,1

 

314,8

 

294,3

 

430,7

 

432,5

 

454,2

 

476,9

 

500,7

 

530,8

 

        Дар соли 2018 кишоварзони ноҳия дар майдони 13133 гектар аз он ҷумла дар майдони 11321 гектар заминҳои корами обӣ кишти зироатҳои кишоварзӣ гузарониданд, ки 100,1 фоизи дурнаморо ташкил мекунад.  Дар ноҳия дурнамои кишти зироатҳои ғалладонагӣ 100,0 фоиз, аз он ҷумла гандум 100,1 фоиз, кишти зироатҳои техникӣ 100,0 фоиз, аз он ҷумла пахта 100,0 фоиз иҷро карда шуд, ки нисбати ҳамин давраи соли гузашта хеле зиёд мебошад. Дар ин давра ба кишти зироатҳои озуқаворӣ аҳамияти даркорӣ дода шуд. Дар майдони 715 гектар кишти сабзавот гузаронида шуд, ки баробари 102,1 фоизи дурнамо мебошад.

      Ба зиёд намудани майдони кишти картошка ва зироатҳои полезӣ сол то сол аҳамияти даркорӣ дода мешавад. Агар соли гузашта дар ноҳия дар майдони 131 гектар картошка ва дар майдони 450 гектар зироатҳои полезӣ кишт шуда бошад, пас соли ҷорӣ дар майдони 190,0 гектар картошка ва дар майдони 504 гектар зироатҳои полезӣ кишт карда шуд, ки нисбати соли гузашта зиёд мебошад.

       Пахта маҳсулоти асосии содиротӣ ба ҳисоб рафта, такмил додани агротехникаи парвариши пахта, технологияҳои муосир, истифодаи тухмиҳои беҳгардонидашуда, мустаҳкам намудани пойгоҳи моддию техникӣ, механиконии корҳои саҳроӣ омилҳое мебошанд, ки барои ба даст овардани ҳосили баланди пахта сабаб мегарданд. Дар соли 2018 пахтакорони ноҳия дар майдони 5600 гектар кишти пунбадона гузаронида нишондоди дурнаморо  таъмин намуда нисбати дурнамои соли гузашта 300 гектар  зиёд мебошад.    Соли 2018 пахтакорони ноҳия 9356 тонна пахта истеҳсол намуданд, ки ин баробари 81,6 фоизи дурнаморо ташкил медиҳад.

 Таҳлилҳо нишон медиҳад, ки ҳоло хам дар соҳаи пахтакорҳ камбудию норасоиҳои бисёре мавҷуд аст, ки садди роҳи  пешрафти ин соҳа мегардад. На ҳамаи роҳбарони хоҷагиҳои деҳқонӣ ва ҷамоавӣ дониши кофии соҳавӣ доранд, аз ҳамин сабаб барои дар истеҳсолот ҷорӣ намудани таҷрибаи пешқадам ва бохабар будан аз пешрафти илму техника танқисӣ мекашанд ва моҳияти инро пурра дарк карда наметавонанд ва дар натиҷа ба нишондиҳандаҳои дилхоҳ муваффақ намегарданд.

      Соҳаи дигари асосии кишоварзӣ ин соҳаи боғу токтарварӣ мебошад. Мувофики Барномаҳои соҳавӣ  довоми 5 соли оянда дар ноҳия бояд дар майдони 108 гектар боғу токзорҳои нави содиротӣ бунёд карда шавад. Чамъбасти соли равон нишон дод, ки дар ин самт хоҷагиҳо ва дигар истифодабарандагони замин дар натиҷаи андешидани тадбирҳои лозима ба дастовардҳои баланди меҳнатӣ ноил гардиданд. Дар соли равон дар майдони 24 гектар боғу токзорҳои нав бунёд карда шуд, ки 100,0 фоизи дурнаморо ташкил мекунанд.

     Дар  соли 2018 дар бахши хоҷагиҳои деҳқонӣ ва ҷамоавӣ ба миқдори 4082 тонна мевагиҳо ҷамъоварӣ карда шуд, ки ин нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта 1596 тонна зиёд мебошад.

     То ҳанўз на дар ҳамаи хоҷагиҳои деҳқонӣ ба нигоҳубини боғҳои нав аҳамияти даркорӣ медиҳанд. Дар қисме аз хоҷагиҳои деҳқонӣ то ҳол гирду атрофи боғҳо маҳкам карда нашудааст, ки дар натиҷа чорво даромада боғҳоро поймол намуда ниҳолҳои ҷавонро нобуд мекунанд, дар мубориза бурдан ба муқобили ҳашаротҳои зарарасон ва касалиҳои боғҳо, ки сабабгори асосии нобуд шудани ҳосил ва пеш аз муҳлат хушк шудани дарахтон мегардад сари вақт мубориза бурда намешавад. Вобаста ба ин масъулини раёсати кишоварзӣ ва Кумитаи идораи замини ноҳияро зарур аст, ки корҳои фаҳмондадиҳиро дар байни хоҷагидорон ба роҳ монда, нисбати ҳалли ин мушкилиҳо чораандешӣ намоянд.                    

    Ғаллакорӣ яке аз соҳаҳои ассоси кишоварзӣ ба ҳисоб рафта дар таъмини амнияти озуқавории мамлакат мавқеи махсусро ишғол менамояд.

     Соли сипаришуда дар бахши хоҷагиҳои деҳқонӣ ва ҷамоавии ноҳия дар майдони 6000 гектар зироатҳои ғалладонагӣ аз ҷумла, дар майдони  5485 гектар гандум кишт намуда ҳосили баланд ҷамъоварӣ намуданд. Дар бахши хоҷагиҳои деҳқонӣ ва ҷамоави майдони 6000 гектар зироатҳои ғалладонагӣ аз ҷумла, 5485 гектар гандум дарав карда шуд, ки аз ин зиёда аз 26384 тонна зироатҳои ғалладонаги аз ҷумла 24768 тонна гандум истеҳсол карда шуд, ки  ҳосилноки аз ҳар як гектар 44,0 сентнерӣ, аз он ҷумла гандум 45,2 сентнериро ташкил менамояд. Ҳосилнокии зироатҳои ғалладонагӣ сол то сол ру ба афзоиш дорад.         Нишондиҳандаҳои ба даст омада натиҷаи истифодаи дурусти замин, интихоби дурусти тухмӣсари вақт ва дар муҳлатҳои хуби агротехникӣ гузаронидани кишт ва дигар омилҳо мебошад.

     Мутаасифона на ҳамаи хоҷагиҳои деҳқонӣ ва ҷамоавӣ дар парвариш ва истехсоли ғалладонагиҳо ба натиҷахои хуб ноил шуданд. Таҳлилҳо нишон медиҳад, ки қисме аз хоҷагиҳои деҳқонӣ аз заминҳои обӣ ҳосили камтарин 20-25 сентнерӣ ғалла истеҳсол намуданд.

Дар оянда аз ҳисоби васеъ намудани майдони кишти ғалладонагиҳо ва зиёд намудани истеҳсоли ин намуди зироатҳо имконияту шароит мавҷуд  нест  аз ҳамин ҷиҳат  танҳо аз ҳисоби оқилонаю самаранок истифода бурдани ҳар як ваҷаб замин, истифодаи тухмиҳои босифату серҳосил дар истеҳсолот ҷорӣ намудани таҷрибаи пешқадам ва аз дастовардҳои илму техникаи муосир бархурдор будан мебошад.

Талаботи мардум рўз то рўз нисбати ин маҳсулотҳо зиёд шуда истодааст. Ҳаминро ба инобат гирифта соли 2018 дар бахши хоҷагиҳои деҳқонӣ ва ҷамоавӣ дар майдони 190,0 гектар картошка, дар 715 гектар сабзавот ва дар 504 гектар зироатҳои полезӣ кишт карда шуд, ки нисбати ҳамин давраи соли гузашта зиёд буда иҷрои нақша 101,3 фоиз таъмин гардиданд.

      Таҳлилҳо нишон меҳад, ки дар  соли 2018 дар натиҷаи риояи агротехникаи парвариши сабзавот, картошка ва полезиҳо хосили хуби ин зироатҳо парвариш карда расонида шудааст. Мувофиқи ҳисоботҳои оморӣ  соли 2018 дар бахши хоҷагиҳои деҳқонӣ ва ҷамоавӣ истеҳсоли картошка ба 3131 тонна, сабзавот ба 26580 тонна ва зироатҳои полезӣ ба 18357 тонна расонида шуд.

     Кишоварзони ноҳия сол то сол ба самаранок иститифода бурдани  заминҳои корам махсусан корами обӣ ва аз як замин руёнидани 2-3 ҳосил таҷриба пайдо намудаанд. Ҳамин аст, ки ҳар сол майдони кишти такрории зироатҳои кишоварзӣ зиёд шуда истодааст. Ҳаминро ба назар гирифта соли ҷорӣ ба кишти такрории зироатҳои кишоварзӣ аҳамияти даркорӣ дода шуд. Мувофиқи ҳисоботҳои оморӣ соли ҷорӣ дар ноҳия дар ҳамаи бахшҳои хоҷагидорӣ дар майдони 5600 гектар кишти такрории зироатҳо гузаронида шуд, ки баробари 101,1 фоизи дурнамо мебошад.

      Агар дар бахши аҳолӣ дар майдони 1860 гектар, ки 100,0 фоизи нақшаро ташкил мекунад кишти такрори гузаронида шуда бошад, пас дар бахши хоҷагиҳои деҳқонӣ 3740 гектар кишт шудааст, ки баробари 101,7 фоизи нақшаи муайяншуда мебошад. Аз майдони киштшуда 1409 гектар ҷуворимаккаи дон, ё ин ки 106,4 фоиз, шолӣ 792 га ё ин ки 100,0 фоиз, лубиёгиҳо 1139 га ё ин ки 100,0 фоиз, сабзавот 486 га ё 96,8 фоиз, зироатҳои полезӣ 289 га ё ин ки 98,9 фоиз ва зироатҳои техникӣ 112 га  ё ин ки 96,6 фоизро ташкил медиҳад,Аз ҳисоби кишти такрории зироатҳои кишоварзӣ дар бахши хоҷагиҳои ҷамоавӣ ва деҳқонӣ ба миқдори 3013 тонна зироатои ғалладона ва лубиёгӣ, 4279 тонна ҷуворимаккаи дон, 8408 тонна сабзавот ва 3847 полезӣ ҷамъоварӣ карда шудааст.

      Соҳаи чорводорӣ дар ноҳия соҳаи афзалиятнок ба шумор рафта солҳои охир ба он аҳамияти даркорӣ дода мешавад, чунки баланд бардоштани маҳсулнокии чорво-шарти ҳатмии тараққиёти соҳа ба ҳисоб меравад. Бо назардошти суръати баланди афзоиши аҳолӣ дар ноҳия зарурият пайдо шудааст, ки ҳам дар бахши хоҷагиҳои деҳқонӣ ва ҷамъиятӣ ва ҳам дар бахши аҳолӣ истеҳсоли маҳсулотҳои ҷорводорӣ аз қабили гушт, шир, тухм афзоиш дода шуда ва ҳамчунин тараққӣ додани соҳаи паррандапарварӣ, моҳипарварӣ ва занбуриасалпарварӣ самтҳои имконпазири афзоиш додани истеҳсолот ба ҳисоб меравад.

       Мувофиқи ҳисоботҳои оморӣ  дар ноҳия дар бахши хоҷагиҳои деҳқонӣ ва ҷамоавӣ 74 адад хоҷагиҳо ба парвариши чорвои калон, моли майда ва парвариши асп машғул мебошанд, ки дар ин хоҷагиҳо 3123 сар чорвои калон, 25190 сар моли майда, 565 сар асп ва 2432 сар парранда нигоҳ дошта мешавад. Дар ин давра ҳаҷми истеҳсоли маҳсулотҳои чорводорӣ афзоиш ёфта дар  соли равон истеҳсоли гушт ба 223 тонна, шир ба 847,3 тонна, тухм ба 41,2 ҳазор донна, моҳӣ 312 тонна расонида шуд. Нишондиҳандаҳои зикр шуда нисбати ҳамин давраи соли гузашта гарчанде зиёд бошад ҳам, вале ба талаботи имруза ҷавоб дода наметавонад.

        Айни замон вазни қиёсии модаговҳо дар подаи умумӣ 26,4 фоиз, моли майда 34 фоиз мешхо, асп 32 фоиз байталҳо ва аз саршумори умумии парранда танҳо 18 фоизро мокиёнҳоро ташкил мекунад, ки нисбати меъёрҳо хеле кам мебошад.

        Дар соли 2018 619  сар ба таври сунъӣ бордор карда шудааст,ки аз онҳо 182 сар гусола гирифта шудааст. Боиси қайд аст, ки дар ноҳия соли дуюм аст, ки Лоиҳаи рушди чорводорӣ ва чарогоҳҳо фаъолият дорад. Ва бо дастгирии Лоиҳаи мазкур дар ин давра ба ноҳия 8 сар буққаи наслдеҳи зоти «Сиёҳало», 165 сар қучқори зоти Ҳисорӣ ворид карда шудааст, ки ин барои хушзот гардонидани чорво заминаи хубе ба ҳисоб меравад. 

      Бо вуҷуди дастоварҳои мусбӣ дар соҳаи кишвоарӣ, камбудӣ ва норасоиҳои назаррас низ дар ин самт ба назар мерасад. Аз ин лиҳоз, масъулини соҳа, ҷиҳати бартараф намудани камбудиҳои ҷойдошата ва беҳтар ба роҳ мондани фаъолият, чораандешӣ менамоянд.

 

 

  

image
Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон

,

image
Раиси ноҳияи Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ Одиназода Бозоралӣ Неъмат

.